Binlerce yıldır Türkiye ve çevresinde  anlatılan Şahmaran Efsanesi, mitolojik ve kültürel tarihin en gizli karakterlerinden biridir. Eski Mezopotomya yılan tanrıçalarından etkilenmiş ve Anadolu’ da zenginleşmiş yarı yılan yarı kadın şeklinde tasvir edilmiş mitolojik bir yaratıktır. Şahmaran’ın serisi Netflix’te dizi olarak işlenmiş ve yer almıştır. Bu eski efsane modernleştirildikten sonra ‘’tüketim toplumuna’’ uygun hale getirilerek piyasaya sunulmuştur. Sorun ise mitolojik unsurlarının nasıl çarpıtıldığı ve basitleştirildiğidir.

Şahmaran Nedir?

‘’Şah’’ yani kral ve ‘’maran’’ yani yılan kelimelerinin birleşiminden oluşan ismi ‘’yılanların kraliçesi’’ anlamına gelir. Efsanelere göre Şahmaran bilgeliğin, şifacılığın ve gizli sırların kaynağıdır. Binlerce yıl farklı din meshepleri tarafından kutsal kabul edilmiş olup adına düzenlenmiş çeşitli ritüellerle anılmıştır.

Şahmaran eski kaynaklarda hem insan hem yılan formunu barındırdığından doğa ve insan ile yaşam ve ölüm arasındaki köprü inancını temsil eder. Bu figür dünyanın tehlikesi ve şifasını sembolize ederken, kadın-erkek, insan-yılan ikililiği üzerinden bağsal dengeyi anlatır. Efsanede Şahmaran’ın güçlerini kullanabilmesi için kendinden kopan büyük fedakarlıklar göstermesi gerekmektedir. Efsanelerinde mitolojik anlatımının temel konularından biri budur.

Meta Şahmaran!

Netflix’in Şahmaran dizisi ise binlerce yıllık bu efsaneyi modern yaşamın içinde, drama dolu bir kareyle sunuyor. Gerçek Şahmaran efsanesinden en büyük farkı ise daha en baştan görülmekte. Mitolojik derinlikten yoksun, daha çok popüler kültürün içinden çıkma ‘’gizemli ve sırlarla dolu kadın’’ ve ‘’doğaüstü güçler’’ klişeleriyle sınırlandıralarak basitleştiriliyor. Dizi, Şahmaran’ın mistik yönünü hiçe sayarak onu bir ‘’Marvel’’ karakteri gibi halkın süper güçlere sahip kurtarıcısı olarak gösteriyor.

Dizide yer alan motifler, semboller ve eşyalar ise tamamen gerçek ve ritüelist anlamlardan bağımsız bir yapyla estetik görünüm için üretilmiş figürlerden ibaret kullanılıyor. Bununla beraber Şahmaran’ın hikayelerinde değişmeyen, onunla bütünleşmiş fedakar ve bilge yapısı, dramatik sahneler, romantik kareler ile gerilim unsurları için tamamen gözden çıkartılmış.

Meta Şahmaran!

Netflix’in Şahmaran dizisi ise binlerce yıllık bu efsaneyi modern yaşamın içinde, drama dolu bir kareyle sunuyor. Gerçek Şahmaran efsanesinden en büyük farkı ise daha en baştan görülmekte. Mitolojik derinlikten yoksun, daha çok popüler kültürün içinden çıkma ‘’gizemli ve sırlarla dolu kadın’’ ve ‘’doğaüstü güçler’’ klişeleriyle sınırlandıralarak basitleştiriliyor. Dizi, Şahmaran’ın mistik yönünü hiçe sayarak onu bir ‘’Marvel’’ karakteri gibi halkın süper güçlere sahip kurtarıcısı olarak gösteriyor.

Dizide yer alan motifler, semboller ve eşyalar ise tamamen gerçek ve ritüelist anlamlardan bağımsız bir yapyla estetik görünüm için üretilmiş figürlerden ibaret kullanılıyor. Bununla beraber Şahmaran’ın hikayelerinde değişmeyen, onunla bütünleşmiş fedakar ve bilge yapısı, dramatik sahneler, romantik kareler ile gerilim unsurları için tamamen gözden çıkartılmış.

Tarihin tozlu sayfalarını incelediğimizde, 1993 yapımı olan ancak vizyona 11 Şubat 1994’te giren Türkan Şoray’ın başrol olduğu Anadolu’nun kadim efsanesi Şahmaran’ı sinemaya taşınmıştı. Filmde yarı kadın yarı yılan figürüyle bilinen Şahmaran’ın hikâyesi mistik ve dramatik bir dille işlenmişti. Türk sinemasında iz bırakan yapım, hem görsel dili hem de güçlü oyunculuğuyla dikkat çemişti.